Опишување

Сликаме со зборови!

• Опишувањето ни овозможува да си создадеме визуелна претстава за она што го читаме.
• Внимателно разгледај ја следнава презентација!

         

огледалце

• Внимателно прочитај ги текстовите: „Огледалце на детството“ од Петко Домазетовски и „Елка“ од Марија Воронкова на стр.135, 136 и 137 од учебникот за VI одделение.

         „Имав прекрасно огледалце. Најубавото, шарено огледалце. Досега не сум видел толку убаво огледалце. Татко ми дојде од некаде и ми го подари за еден роденден.
           Го држев мило во рацете и не можев да му се изнагледам. Беше тркалезно и врамено во една широка рамка од растопен и разнобоен шеќер...“
             (Огледалце на детството од Петко Домазетовски)


 

елка

„ ... Училишната елка, висока до таванот, ќе биде поубава ако ја красат многу играчки...
 ... Таа од желади и црни гранчиња направи вистински човек со шубара. А од шишарките и памукот направи Дедо Мраз. Андреја не заостануваше зад неа. Тој направи коњ, а од празното јајце птица со опашка и крилја. Зина бојадиса прстенчиња од хартија за да направи голем ланец околу елката...“
                (Елка од Марија Воронкова)

• Колку прекрасни слики од зборови во описите на огледалото и елката!
• Авторите употребиле стилски изразни средства, визуелни и аудитивни елементи за да ја зголемат сликовитоста на текстот.
• Епитетите, компарацијата, метафората, персонификацијата... се само дел од опишувањето.

• Погледнете едно постаро видео во кое учениците со помош на ИКТ опишуваат предмет.
• Кликнете ОПИС НА ПРЕДМЕТ
• Погледнете го наставниот лист за опис на природна појава!

• Прочитај го извадокот од ученички состав за природна појава:

  „... Силен тресок ме исплаши.Започна да светка и силно да врне.
        Невреме! Изгледаше како небото и земјата да се споиле во една силна и цврста прегратка. По улицата пред мојата куќа течеше вода како река. На моето разочарување му немаше крај. Патиките спремни за игра останаа во моите раце. Мислев дека дождот, никогаш нема да престане. Како што започна, така се смири. Дождот престана, а облаците се разотидоа отворајќи му го патот на сонцето.
         Прекрасен летен ден! Само вирчињата на игралиштето сведочеа за неодамнешното невреме...“

• Опис на пејзаж

  „Пролет! Најубавото годишно време. По големата зима, по студот, по снегот, дојде пролетта, дојдоа птиците, насекаде се распосла зелениот килим, се рашири пријатниот и свеж мирис на цветовите. Сонцето нè грее и милно се смешка.
Пролетта е како вистинска бајка.“
                                        (од ученички состав)

      

Пролетта е убава!

• Опис на лик и личност

1. Ликовите се носители на настаните кои се раскажуваат во една епска творба;
2. Ликот има внатрешни (карактерни) особини и надворешни (физички) особини;
3. Надворешните особини ги согледуваме од описите кои ги дава авторот на творбата;
4. Внатрешните особини ги согледуваме од зборовите на авторот и од постапките на ликовите.

• На стр.139 и 140 од учебникот, прочитај го текстот „Нешто за нашето маало“ од Михо Атанасовски!
•  Согледај ги особините на Митко, Борче и Миле!
• Зошто Ратко, Верче и Коле биле неразделни другари со раскажувачот?
•  Кои особини ги имале тие како ученици?

верни другари

• Се сеќавате на ведрата и весела Хајди од ЛЕКТИРАТА
• На стр. 142 од учебникот има еден интересен ученички текст за ликот на Хајди:

„... Хајди докажа дека детското срце може да го стопи и најтврдиот камен. Нејзината добрина, дружељубивост, хуманост, искреност, ведрина ќе го смени животот на луѓето околу неа. Среќата што несебично ја зрачи нејзиниот лик се пресели и на мене.“

• На следниов линк прочитај еден пример за ОПИС НА ЛИК

Диме е добро дете!

• На стр. 143 од учебникот, внимателно прочитај го текстот „Нашиот Диме“ (од ученички состав). Во овој текст, ученикот опишува личност, својот другар.

„... Но, ние откривме дека тој е несебичен другар кој секому помага. Не остава некој да биде без домашна работа, ни ги објаснува задачите со голема трпеливост. Знае да помогне во неволја, да се жртвува за другарството. „Сила“ е нашиот Диме...“ 

• Запомни! Постои разлика меѓу лик  (измислена креација на авторот во книжевното дело) и личност ( некој од нашето секојдневно опкружување како другар, баба, дедо, мајка, татко, наставник...)
• На стр. 162 од учебникот има два текста со опис на лик и личност. Направи споредба! Откриј во кој текст е опишан лик, а во кој личност!

• Задача:

1. Опис на лик од прочитана книга
2. Опис на личност

                 

Контролна задача од синтакса за осмо одделение

Контролна задача од синтакса за осмо одделение

Ученик:_________________

                                      

Кој знае, не се грижи!

1.Направи синтаксичка анализа на реченицата:

Таа го прочита  писмото и му одговори на пријателот со радост.

а)Каква е реченицата по состав_____________

б)Од колку дел реченици е составена________

в)Кои се тие:

_______________________

_______________________

г)Што се следниве зборови:

прочита _________

Таа__________

Го, писмото________

д)Што се следниве зборови:

одговори ___________

Му, на пријателот__________

со радост______________

2.Ние ја сретнавме Илхана, најубавата девојка во одделението, па ја поздравивме со насмевка.

а)Каква е реченицата по состав_________________

б)Од колку дел- реченици е составена____________

в)Кои се тие:

__________________________________

__________________________________

г)Во првата дел-реченица:

прирок:_________________

подмет:_________________

директен удвоен предмет:_____________________

апозиција:_______________

д)Во втората дел-реченица:

прирок:_____________

подмет:_____________

директен предмет:_____________

предлошки предмет:______________

3.Фудбалерот ја зеде топката и му ја даде на голманот.

(направи синтаксичка анализа)

Забелешка:За секој точен одговор по еден поен

Синтакса

  💬 Реченицата е основна јазична единица со помош на која комуницираме.

  Основни (главни) реченични членови се прирок и подмет.

Предметот (директен, индиректен и предлошки) и прилошките определби се неопходни реченични членови.
Атрибутот и апозицијата се второстепени реченични членови.
 Реченицата е составена од личноглаголска форма, која врши функција на прирок (основен реченичен член).
Реченица во чиј состав има само еден прирок се вика проста реченица.
Прирокот се согласува со подметот по род, број и лице.
Повеќе од еден прирок во реченицата (два, три) значи дека реченицата по состав е сложена.
Одделните реченици во составот на сложената реченица се викаат дел-реченици.

                               Структура на проста реченица

                                                    Прирок

           подмет    директен   индиректен    предлошки      прилошка

                            предмет      предмет          предмет           определба

                                          атрибут и апозиција 
 Примери:
            Ане пишува.
            Ане пишува писмо.
            Ане го пишува писмото.
            Ане го пошива писмото денес.
            Ане го пишува писмото во работната соба.
            Љубопитната Ане го пишува писмото во татковата работна соба.
            Ане, сестрата на Мими, го пишува писмото.

Ова се примери како расте бројот на реченични членови.

                     Предмет и видови предмет


Членот во реченицата врз кој преминува глаголското дејство се вика предмет.
Во македонскиот литературен јазик има три вида предмет: директен, индиректен и предлошки.
1. Директен предмет

Меле јаде цреши. 
Меле ги јаде црешите.
Глаголското дејство директно преминува врз предметот.
Одговара на прашања: што? (за предмети) и кого? (за лица).


2. Индиректен предмет 


Му донесов подарок на Симе.
Им реков на пријателите.
Со предметот се именува оној на кого му е наменето дејството.
Одговара на прашањата: на кого? и кому? 

3. Предлошки предмет

Јас пишувам со пенкало.
Зборува за проблемите. 
Предметот се поврзува со предметот со помош на предлог. 
Одговара на прашањата: кого? и што? + предлогот во реченицата.

                  Удвојување на директниот и индиректниот предмет

Една од најважните карактеристики на македонскиот јазик е удвојувањето на предметот.
Удвојувањето се врши на тој начин што со зборовите кои вршат функција на директен и индиректен предмет се употребуваат и кратките форми на личните заменки и повратната заменка.
Долги и кратки заменски форми се:
 еднина                                            множина
1л. Јас: мене, ме; мене, ми        1л. Ние: нас, нè; нам, ни
2л. Ти: тебе, те; тебе, ти             2л. Вие: вас, ве; вам, ви
3л. Тој: него, го; нему, му          3л. Тие: нив, ги; ним, им
      Таа: неа, ја; нејзе, ѝ
      Тоа: него, го; нему, му
Повратна заменка: себе(си), се; себе(си), си 

 со црно-директен предмет; со сино-индиректен предмет
 

1.Удвојување на директниот предмет
Директниот предмет се удвојува во следниве случаи:
-со долгите форми од личните заменки, како и од повратната заменка:
Пр. Мене ме избраа за претседател на одделението.

     Јас ги поканив нив на мојот роденден.
     Себеси се обвинуваше во врска со новонастанатата ситуација.
-со членувани именки или именски групи:
Пр. Го отворија писмото и ја прочитаа пораката. 
     Немам зборови да го искажам моето пријатно изненадување.

-со показни заменки, кои можат да се јават и со именки:
Пр. Јас ова потоа го слушнав.
     За вас ја кревам оваа чаша.
-со лични и географски имиња:
Пр. Во паркот ја видов Симона.
       Мајсторот  го напушти Велгошти.
- со односни заменки:
Пр. Детето спиеше под ќебето што успеало да  го повлече.