Роземак: 2026

4. 10. 2026.

Македонски творци - XIX век (изработки на ученици)

Јана Буџакоска

Евгенија Апостолоска

Александар Балоски

Христијан Шибакоски

Тамара Ристеска

Андреј Крлески

Андреа Видиќеска

Михаил Костадиноски

Меланија Буџакоска

Евгенија Цветаноска

Јордан Ќулумоски

Горан Чавкоски

14. 9. 2026.

Поими

Сигнална – симболичка
Посредна – непосредна
Вербална – невербална
Еднонасочна – взаемна

⏰ 1. МОТИВАЦИЈА – „Што ми кажува ова?“

5 минути

На табла пишувам/ на Паметната табла споделувам слики или видеа

🌫️ Чад од шумата

🔔 Училишно ѕвонче

🚦 Црвено светло

😊 Насмевка

📱 Порака на телефон

Поставувам прашање:

– Дали сите овие нешта ни пренесуваат некаква информација?

Потоа:

– Дали информацијата секогаш се испраќа намерно?

Одговорите треба да нè доведат до:

Сигнална – без намера
Симболичка – со намера

🧠 2. КРАТКО ОБЈАСНУВАЊЕ

7 минути

Го споделувам линкот од Роземак:

① СИГНАЛНА ↔ СИМБОЛИЧКА

Сигнална
➡ информацијата се пренесува без намера

🌫️ чад → нешто гори
😓 ученикот е испотен → се напрегал/трчал

Симболичка
➡ информацијата се пренесува со намера

🔔 ѕвонче → часот започнува/завршува
🚦 црвено → застани

② НЕПОСРЕДНА ↔ ПОСРЕДНА

Непосредна
➡ комуникација директно меѓу соговорниците

👧 „Ќе дојдеш ли утре?“
👦 „Да.“

Посредна
➡ комуникација преку средство

📱 порака
💻 е-пошта
📞 телефон

③ ВЕРБАЛНА ↔ НЕВЕРБАЛНА

Вербална
➡ со зборови

🗣️ разговор
✍️ напишана порака

Невербална
➡ без зборови

🙂 израз на лице
👋 мавтање
👍 гест

④ ЕДНОНАСОЧНА ↔ ВЗАЕМНА

Еднонасочна
➡ пораката оди само во еден правец

📢 известување
📺 телевизиска вест

Взаемна
➡ соговорниците разменуваат пораки

🗣️ разговор
💬 дијалог
🎤 интервју

🎲 3. ИГРА: „КОЈ ВИД Е?“

10 минути

Делам во групи подготвени картички.

🟨 КАРТИЧКИ

1.
🍂 Пожолтени лисја на земјата

→ Сигнална

2.
🚭 Знак за забрането пушење

→ Симболичка

Теодора му зборува на Марко во училницата.
→ Непосредна

4.
Марко ѝ испраќа порака на Ана.
📱
→ Посредна

5.
Наставникот прашува: „Кој сака да одговори?“
→ Вербална

6.
Ученикот крева рака.
✋
→ Невербална

7.
Преку училишниот разглас се чита известување.
📢
→ Еднонасочна

8.
Двајца ученици разговараат и си одговараат.
→ Взаемна

🏃 4. ИГРА СО ДВИЖЕЊЕ – „ЛЕВО ИЛИ ДЕСНО?“

8 минути

На едната страна од училницата ставам лист:

СИГНАЛНА

На другата:

СИМБОЛИЧКА

Читам ситуации.

Учениците треба да застанат на страната за која мислат дека е точна.

Ситуации:

🌧️ Темни облаци → можен дожд.
Сигнална
🚦 Црвено светло → застани.
Симболичка
🤫 Прст пред устата → тишина.
Симболичка
😰 Ученикот се поти по физичко.
Сигнална
🚨 Сирена за опасност.
Симболичка – пораката намерно се испраќа.
👣 Траги во снегот → некој поминал.
Сигнална

🕵️ 5. „КОМУНИКАЦИСКИ ДЕТЕКТИВИ“

7 минути

Сега имаме посложени ситуации.

Задачата е да откријат што повеќе видови комуникација.

Пример:

Сара му испраќа порака/преку тел. на Борис: „Дали ќе дојдеш на натпреварот?“ Борис ѝ одговара: „Да, секако!“

Учениците откриваат:

📱 посредна
🗣️/✍️ вербална
💬 взаемна
🔣 симболичка – пораката е намерно испратена.

Друг пример:

Наставникот влегува во училницата и покажува со раката кон тетратките. Учениците ги отвораат.

→ непосредна
→ невербална
→ симболичка – намерно испраќа порака
→ може да се разгледува како еднонасочна во моментот на покажувањето

⭐ А за следниот час/домашна задача (3 минути)

Пронајди во секојдневието по еден пример за:
🔹 сигнална
🔹 симболичка
🔹 непосредна
🔹 посредна
🔹 вербална
🔹 невербална
🔹 еднонасочна
🔹 взаемна комуникација.

Забелешка: Идеите и организацијата на часот се мои, техничка поддршка чичко ChatGpt, а комуникацијата беше взаемна.

12. 9. 2026.

Комуникација - поим

Важноста на комуникацијата за меѓучовечките односи и менталното здравје – ПСИХОЛОШКО СОВЕТУВАЛИШТЕ

Комуникација

Комуникација (општење) е процес на размена на информации меѓу луѓето.

1. 💭 Бура на идеи: „Што правиме секој ден?“

На табла пишувам:

„Што правиме кога сакаме нешто да му кажеме на некого?“

Учениците кажуваат брзо, без да ги поправам:

зборуваме – пишуваме – прашуваме – одговараме – слушаме – гледаме – покажуваме – мавтаме – се смееме – праќаме пораки – телефонираме...

Ги запишувам сите нивни идеи околу едно празно место на таблата.

Потоа прашувам:

„Што е заедничко за сите овие работи?“

И кога ќе кажат нешто во стилот „си пренесуваме пораки“, следува ново прашање:

„А како со еден збор го нарекуваме тоа меѓусебно пренесување пораки и знаци?“

Без разлика дали учениците ќе дојдат до поимот КОМУНИКАЦИЈА или не, решаваме анаграм.

👇 анаграмот.👇

КАКО МУНИЦИЈА (КОМУНИКАЦИЈА)

✐Во тетратките по македонски јазик забележуваме што е комуникација. (може да се нацрта и шемата од таблата)

„Сега ќе видиме дали можеме да комуницираме и кога не смееме да го кажеме она што сакаме да го кажеме.“

3. 🎧 Игра: „Кажи ми без да кажеш“

Излегува еден ученик кој влече ливче на коешто е напишан еден збор.

Едниот ученик добива збор/поим на ливче, на пример:

🍕 ПИЦА
🐶 КУЧЕ
🌧️ ДОЖД
🏖️ МОРЕ
⚽ ФУДБАЛ
📚 КНИГА
🎂 РОДЕНДЕН
✈️ ПАТУВАЊЕ

Негова задача е да им го објасни зборот на другарчињата, но без да го каже самиот збор.

На пример, зборот „море“:

„Таму одиме на одмор. Има многу вода, плажа и песок...“

Ученик:

„Море!“

По 2–3 рунди го менуваме правилото:

Сега не смееме да зборуваме!

Треба само со гестови, мимика и движења да им го пренесеме зборот на другарчињата.

На пример: „фудбал“

Ученикот којшто објаснува покажува движење како шутира топка.

Кога ќе завршат, прашувам:

„Во која ситуација полесно го погодивте зборот – кога другарчето зборуваше или кога користеше само гестови?“

„Дали комуникацијата е само зборување?“

„Што користевме кога не смеевме да зборуваме?“

На табла до шемата за комуникација пишуваме:

🗣️ зборови
👀 поглед
🙂 мимика
🙌 гестови
🔊 тон на гласот

Давам завршен предизвик:

„Сега кажете ја реченицата „Баш ми е мило што те видов!“ на три различни начини: радосно, луто и тажно.

Тука ќе видат дека истите зборови можат да испратат сосема различна порака, зависно од начинот на кој ги кажуваме.

💬 Објаснувам за елементи на комуникацијата поттикнувајќи ги сами да откријат: ИСПРАЌАЧ - ПОРАКА - ПРИМАЧ (преку играта на зборови)

🏠 Домашна задача: „Еден ден без зборови“

Замисли дека еден цел ден не смееш да кажеш ниту еден збор. Можеш да користиш само гестови, мимика, поглед, цртежи, знаци и други начини.

Одговори на следниве прашања:

Како ќе им кажеш на родителите дека си гладен/гладна?
Како ќе побараш вода?
Како ќе му покажеш на некого дека си среќен/среќна?
Како ќе покажеш дека си лут/лута или тажен/тажна?
Како ќе му кажеш на другарот дека сакаш да играте заедно?
Како ќе побараш помош од наставникот?
Како ќе му објасниш на некого каде треба да оди?
Како ќе покажеш дека нешто не разбираш?
Што би ти било најтешко да му објасниш на некого без зборови? Зошто?
Кој начин на комуникација најмногу би го користел/а во тој ден?

❗ Не мора да одговорат на сите прашања – да изберат 5–6.

И за крај на домашната:

🎨 Нацртај еден знак со кој би пренел/а важна порака без да употребиш зборови и објасни што значи.

Домашната задача ќе ни послужи како вовед во следниот час, кога ќе зборуваме за видови комуникација и за јазикот како систем од знаци.

Забелешка: идејата и организацијата на часот се мои, а техничка поддршка ми беше ChatGpt којшто замеша прсти и во подготовката на примерите. 😀

12. 5. 2026.

💬„Бегалка“ (или „Ленче Кумановче“) — драма во пет чина од македонскиот драмски писател Васил Иљоски. Дејството се случува во првата деценија на 20 век во Куманово и ги претставува патријархалните и конзервативни односи во семејствата во тој период.

За првпат пиесата била изведена во 1928 година на сцената на Скопскиот театар, на кумановски говор, а потоа набргу била симната од репертоарот и забранета. Повторно, премиерно е прикажана на 15 декември 1936 година, овојпат под наслов „Ленче Кумановче“. До крајот на театарската сезона истата година, претставата била прикажана 12 пати и ја гледале 6.136 гледачи.

Кратка содржина на драмата

Убавата Ленче го сака младиот занаетчија Бошко. Бошко е сиромашен, но вреден и паметен. Тој и Ленче се заљубени и ја планираат својата иднина.

Аџи-Трајко, богатиот татко на Ленче, ја ветува на Досе, син на богат трговец. Аџи-Трајко се спротивставува на љубовта меѓу Ленче и Бошко и покрај молбите на ќерката, на неговата сопруга и мајката на Бошко.

Одлуката останува: Ленче и Досе ќе се свршат.

Бошко е очаен, доаѓа кај Ленче и ѝ предлага да избега за него. Бегалка е навистина сериозна одлука за конзервативната средина. Ленче се двоуми, но љубовта победува и таа бега за саканиот. Во тоа време било голем срам девојката да избега за момчето, па горделивиот татко пука на денот на свадбата кон сватовите. За среќа, никој не е повреден.

По многу негодувања, прочуениот чорбаџија, за да ја спаси честа на семејството, на ден Прочка, кога во рацете ќе го земе своето внуче, ќе ѝ прости на ќерка му.

Аџи-Трајко ја прифаќа љубовта на Ленче и Бошко.

ЛИКОВИ:

Аџи-Трајко, богаташ и лихвар

Велика, негова жена

Ленче, нивна ќерка

Донка, нивна слугинка

Мирса, Трајкова сестра

Бошко, млад занаетчија

Евра, негова мајка

Стојко, богат трговец

Досе, негов син и други.

Васил Иљоски (Крушево, 20 декември 1902 - Скопје, 1 ноември 1995 ) — македонски драмски писател, есеист, критичар, книжевен историчар и истакнат педагошки работник. Иљоски бил член на МАНУ и на Друштвото на писателите на Македонија.

👉Истражувај за Васил Иљоски ЛИНК

👉Прочитај ја целата драма ЛИНК!

👉Гледај ја драмата на следниов ЛИНК!

💬 „Бегалка“ (позната и како „Ленче Кумановче“) од Васил Иљоски е битово-социјална драма во која ликовите се поделени врз основа на нивниот социјален статус, моралните вредности и ставот кон патријархалните норми.

Централни фигури се младата и пркосна Ленче и младиот занаетчија Бошко, кои се борат за својата љубов спротивставени на конзервативните сфаќања во Куманово од почетокот на 20. век.

Основни карактеристики на главните ликови:

Ленче: Главната хероина, ќерка на богатиот Аџи-Трајко е млада, убава, богата девојка, од угледно семејство која се вљубила восиромашно момче- Бошко. Таа е
патријахално воспитана и за неа зборот нататкото е закон. Но, сепак, во име на
љубовта, решително ќе се спротивстави и ќе ги жртвува родителите за сопствената
среќа и иднина. Таа е млада, бунтовна, свесна за општествените неправди и храбро се спротивставува на традицијата и принудниот брак за пари. Таа ја симболизира слободната волја и искрената љубов.
Ленче е централниот лик преку кој Васил Иљоски го прикажува кршењето на строгите патријархални стеги.
Храбра и одлучна: Таа одбива да биде предмет на пазарење меѓу богатите семејства.
Емотивно зрела: Нејзината љубов кон Бошко е искрена, длабока и поважна од социјалниот статус.
Бунтовничка: Со чинот на „бегањето“ (заминувањето кај Бошко без дозвола), таа свесно го крши традиционалниот код.
Достоинствена: Подготвена е да ја поднесе осудата на чаршијата за да си ја зачува сопствената среќа.

Бошко: Млад, сиромашен занаетчија. Тој е вреден, чесен и горд човек, кој и покрај својата сиромаштија, не сака да се понижува пред богатите. Ја претставува новата, напредна генерација во тоа време.Бошко е гласник на новото време и чесноста.

Бошко го претставува работничкиот, занаетчиски слој кој се бори за своето место под сонцето преку сопствен труд.

Вреден и горд: Како кујунџија, тој живее од своите раце и одбива да се понижува пред богатите.
Праведен и морален: Неговите намери кон Ленче се чесни и тој сака да изгради семејство засновано на љубов, а не на интерес.
Социјален антипод: Тој е директна спротивност на Досе (богатиот и разгален додворувач на Ленче).
Храбар партнер: Иако е свесен за гневот на Аџи Трајко, тој цврсто стои зад Ленче и ја прифаќа во својот дом.

Аџи-Трајко: Таткото на Ленче. Претставник на богатата чаршија, кој гледа на луѓето низ призмата на парите и материјалниот статус. Тој е конзервативен и сака да ја омажи ќерката за богат човек само за да го зачува угледот на семејството. Аџи Трајко е чувар на патријархалниот поредок и парите.

Аџи Трајко е главниот антагонист во драмата, претставник на конзервативната кумановска чаршија.

Материјалист: За него парите, имотот и општествениот углед се врвните вредности во животот.
Авторитарен татко: Смета дека децата се сопственост на родителите и дека тој има апсолутно право да ја одреди судбината на Ленче.
Горд и суров: Бегството на Ленче го доживува како личен срам пред чаршијата, поради што првично ја проколнува и се откажува од неа.
Роб на туѓото мислење: Неговите постапки не се водени од грижа за среќата на ќерката, туку од страв „што ќе кажат луѓето“.

Велика: Мајката на Ленче. Традиционална жена, послушна кон својот сопруг, која слепо ги следи патријархалните правила наметнати од општеството.

Досе: Син на богат трговец, избран од родителите на Ленче за нејзин сопруг. Тој е разгален, арогантен и сигурен дека со пари може сè да се купи, но на крајот останува посрамотен.

👇Направивме и постери за Васил Иљоски👇

Деспина Арнаудоска

Софија Калачоска

10. 5. 2026.

„Чорбаџи Теодос“ - Васил Иљоски

Чорбаџи Теодос – IX одделение – ПРОСВЕТНО ДЕЛО

Драма

💬Карактеристики на драмата

„Чорбаџи Теодос“ е комедија на интригата што ќе ја подметне итриот Арсо за да го исмее чорбаџијата.

Инспирирана е од анегдотата за присилното кумство.

Темата во драмата е забранетата љубов на двајца млади, а идејата е да се исмее надуениот чорбаџиски свет.

Дејството се случува во Скопје, во турско време.

Драмата е составена од три чина, а драмското дејствие е развиено во четири етапи:

1. експозиција — семејната атмосфера и прикажување на доминантниот лик;

2. заплет — воведување на конфликтот меѓу Арсо и Теодос;

3. кулминација — подметнувањето на кумството;

4. расплет — ослободување од кумството и дозволата за женидба.

👉 Истражувај за авторот Васил Иљоски! На вториот час, 22.5.2026, претстави се со своја дигитална содржина!

👉Прочитајте на следниов ЛИНК

👉Прочитај ја целата драма „Чорбаџи Теодос“ на следниов ЛИНК

Погледнете ја театарската претстава „Чорбаџи Теодос“ на следниов ЛИНК

👇Да ја составиме сложувалката!

👇👇👇ЗАДАЧА: РЕШИ ГО КВИЗОТ! ЗАДОЛЖИТЕЛНО ПОТПИШИ СЕ!

Loading…

8. 5. 2026.

Драма – елементи на драмски текст

Драма

Поделба на литературата по родови ЛИНК

Еден од трите литературни рода е драмата.
Како литературен род, драмата понатаму се дели на драмски видови

Драмата е претставувачка уметност. Претставувањето на ликовите и настаните е преку дијалошка форма.

Драмите можат да бидат во проза, во стих и комбинирани во проза и стих.

Театарот е тесно поврзан со драмата, бидејќи таа е предвидена да се изведува пред публика. Драмскиот текст, може да го читаме, но може и да го гледаме изведен на сцената.
Драмата е поблиска до епиката, бидејќи има настани (фабула), може да ја раскажеме, има ликови, тема, идеја, мотиви итн.
Во драмата има и наратор кој е невидлив. Особено е невидлив во сценските изведби, додека при читањето може да го забележиме на почетокот, кога ни се претставени ликовите и нивните особини во афишата или во дидаскалиите (забелешките напишани во заградите). Сепак, драмата се разликува од епиката, особено по дијалошката форма, но и другите специфики што ги носи.

Ликовите се носители на ДЕЈСТВОТО.

Дијалог – разговор помеѓу два или повеќе лика.

Монолог – ликот зборува сам со себе, не очекува одговор.

Елемент на драмата	Објаснување
Наслов, автор	Името на драмското дело и името на авторот.
Лица во драмата (ликови) / афиша	Список на сите ликови кои учествуваат во драмското дејство.
Пролог	Воведниот дел во кој се кажува времето и местото каде што се одвива дејството.
Чин	Дел или целина од драмското дело (акт) што претставува тематска и драматуршка целина. Пример: драма во четири чина.
Слика	Дел од чинот; краток временски дел во кој се заокружува едно дејство на ликовите и се менува местото или ситуацијата.
Сцена	Дел од приказната што се случува, помал дел од дејството
Појава	Заокружена целина, дел од сликата, која завршува со влегување на нови ликови во драмското дејство.
Дидаскалии (ремарки, забелешки)	Упатства што авторот ги дава во загради за читателите, актерите и режисерот. Содржат податоци за времето, сцената, местото, костумите, движењето и сл.
Епилог	Завршен дел на драмата во кој се кажува што се случува на крајот од дејството.

👇ВЕЖБИ:👇

Вежба бр. 1

Работа во мали групи

Учениците добиваат драми во кои ги бараат и ги препознаваат елементите на драмски текст- примена на знаењето

Вежба бр. 2

ГРУПА 1 — Тепачка

Ситуација: На фудбалското игралиште група деца играат фудбал. Во жарта на играта при еден незгоден удар, Мите го погодува Љупчо во главата. Тој се лути и го удира Мите, по што започнува тепачка. Другите деца притрчуваат, ги одделуваат и кавгата завршува со смирување и извинување.

ЗАДАЧА: Трансформирајте го текстот во драмски внимавајќи на барањата. Имате слобода да менувате, додавате ликови...

Наслов:____________________________________________________

Автор:_____________________________________________________

Афиша/Лица: ______________________________________________

______________________________________________

Пролог ____________________________________________________

__________________________________________________________

Чин ___________________

(Дидаскалиите вметнете ги при пишувањето на дијалозите)

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Членови на групата: ______________________________________________________________

ГРУПА 2 — Од семче до шума

Еколошка акција во училиштето. Група деца од седмо одделение се подготвуваат да засадат дрво. Во рацете имаат семки кои треба да ги засадат во училишниот парк. Тие поведуваат разговор за значењето на дрвјата за чистата и здрава средина.

Наслов:____________________________________________________

Автор:_____________________________________________________

Афиша/Лица: ______________________________________________

______________________________________________

Пролог____________________________________________________

__________________________________________________________

Чин ___________________

(Дидаскалиите вметнете ги при пишувањето на дијалозите)

Членови на групата: ______________________________________________________________

ГРУПА 3 — Тајна порака

Ситуација: За време на големиот одмор, Ана и Марко влегуваат во училницата од седмо б одделение. На клупата каде што седи Ана со молив има напишана порака. На клупата пишуваше...

Наслов:____________________________________________________

Автор:_____________________________________________________

Афиша/Лица: ______________________________________________

______________________________________________

Пролог____________________________________________________

__________________________________________________________

Чин ___________________

(Дидаскалиите вметнете ги при пишувањето на дијалозите)

Членови на групата: ______________________________________________________________

Мојот блог

Роземак е училиштен блог по предметот Македонски јазик за основното образование. Овде, ќе видите и ќе се информирате што и како се работи на часовите по македонски јазик. Ќе видите слики, видеа, ќе прочитате лични творби, ќе се соживеете со драмската игра на нашите талентирани актери.

Ученици!

Блогот ќе ви помогне полесно да ги совладате содржините по македонски јазик. Очекувам да бидете активни и полни со свежи идеи.

Родители!

Погледнете како се снаоѓаат вашите деца низ училишните клупи, па ќе дознаете многу нови работи за нив.

Повелете, посетувајте нѐ често и со задоволство!

За нашите активности посетете ја и страницата

http://rozemak.ucoz.com/

Каролина Гочева - славеј македонски