Комуникација - поим

 

                                                      Комуникација

 

Комуникација (општење) е размена на пораки, мисли, чувства и информации меѓу луѓето. 

1. 💭 Бура на идеи: „Што правиме секој ден?“

На табла пишувам:

„Што правиме кога сакаме нешто да му кажеме на некого?“

Учениците кажуваат брзо, без да ги поправам:

зборуваме – пишуваме – прашуваме – одговараме – слушаме – гледаме – покажуваме – мавтаме – се смееме – праќаме пораки – телефонираме...

Ги запишувам сите нивни идеи околу едно празно место на таблата.

Потоа прашувам:

„Што е заедничко за сите овие работи?“

И кога ќе кажат нешто во стилот „си пренесуваме пораки“, следува ново прашање:

„А како со еден збор го нарекуваме тоа меѓусебно пренесување пораки и знаци?“ 

Без разлика дали учениците ќе дојдат до поимот КОМУНИКАЦИЈА или не, решаваме анаграм.

                                                   👇 анаграмот.👇

КАКО  МУНИЦИЈА  (КОМУНИКАЦИЈА)

✐Во тетратките по македонски јазик забележуваме што е комуникација. (може да се нацрта и шемата од таблата) 

„Сега ќе видиме дали можеме да комуницираме и кога не смееме да го кажеме она што сакаме да го кажеме.“ 

3. 🎧 Игра: „Кажи ми без да кажеш“

Излегува еден ученик кој влече ливче на коешто е напишан еден збор.

Едниот ученик добива збор/поим на ливче, на пример:

• 🍕 ПИЦА
• 🐶 КУЧЕ
• 🌧️ ДОЖД
• 🏖️ МОРЕ
• ⚽ ФУДБАЛ
• 📚 КНИГА
• 🎂 РОДЕНДЕН
• ✈️ ПАТУВАЊЕ

Негова задача е да им го објасни зборот на другарчињата, но без да го каже самиот збор.

На пример, зборот „море“:

„Таму одиме на одмор. Има многу вода, плажа и песок...“

Ученик:

          „Море!“

  По  2–3 рунди го менуваме правилото:

Сега не смееме да зборуваме!

Треба само со гестови, мимика и движења да им го пренесеме зборот на другарчињата.

На пример: „фудбал“ 

Ученикот којшто објаснува покажува движење како шутира топка.

Кога ќе завршат, прашувам:

„Во која ситуација полесно го погодивте зборот – кога партнерот зборуваше или кога користеше само гестови?“

„Дали комуникацијата е само зборување?“

„Што користевме кога не смеевме да зборуваме?“

На табла  до шемата за комуникација пишуваме:

🗣️ зборови
👀 поглед
🙂 мимика
🙌 гестови
🔊 тон на гласот

Давам  завршен предизвик:

„Сега кажете ја реченицата „Баш ми е мило што те видов!“ на три различни начини: радосно, луто и тажно.

Тука ќе видат дека истите зборови можат да испратат сосема различна порака, зависно од начинот на кој ги кажуваме.

 💬 Објаснувам за елементи на комуникацијата поттикнувајќи ги сами да откријат: ИСПРАЌАЧ - ПОРАКА - ПРИМАЧ (преку играта на зборови)

🏠 Домашна задача: „Еден ден без зборови“

Замисли дека еден цел ден не смееш да кажеш ниту еден збор. Можеш да користиш само гестови, мимика, поглед, цртежи, знаци и други начини.

Одговори на следниве прашања:

1. Како ќе им кажеш на родителите дека си гладен/гладна?
2. Како ќе побараш вода?
3. Како ќе му покажеш на некого дека си среќен/среќна?
4. Како ќе покажеш дека си лут/лута или тажен/тажна?
5. Како ќе му кажеш на другарот дека сакаш да играте заедно?
6. Како ќе побараш помош од наставникот?
7. Како ќе му објасниш на некого каде треба да оди?
8. Како ќе покажеш дека нешто не разбираш?
9. Што би ти било најтешко да му објасниш на некого без зборови? Зошто?
10. Кој начин на комуникација најмногу би го користел/а во тој ден?

❗ Не мора да одговорат на сите прашања – да изберат 5–6.

И за крај на домашната: 

🎨 Нацртај еден знак со кој би пренел/а важна порака без да употребиш зборови и објасни што значи. 

Домашната задача ќе ни послужи како вовед во следниот час, кога ќе зборуваме за видови комуникација  и за јазикот како систем од знаци.

Забелешка: идејата и организацијата на часот се мои, а техничка поддршка ми беше ChatGpt којшто замеша прсти и во подготовката на примерите. 😀

„Бегалка“ - Васил Иљоски

Васил Иљоски

 

💬„Бегалка“ (или „Ленче Кумановче“) — драма во пет чина од македонскиот драмски писател Васил Иљоски. Дејството се случува во првата деценија на 20 век во Куманово и ги претставува патријархалните и конзервативни односи во семејствата во тој период.

За првпат пиесата била изведена во 1928 година на сцената на Скопскиот театар, на кумановски говор, а потоа набргу била симната од репертоарот и забранета. Повторно, премиерно е прикажана на 15 декември 1936 година, овојпат под наслов „Ленче Кумановче“. До крајот на театарската сезона истата година, претставата била прикажана 12 пати и ја гледале 6.136 гледачи. 

                  

Кратка содржина на драмата

         Убавата Ленче го сака младиот занаетчија Бошко. Бошко е сиромашен, но вреден и паметен. Тој и Ленче се заљубени и ја планираат својата иднина. 

Аџи-Трајко, богатиот татко на Ленче, ја ветува на Досе, син на богат трговец. Аџи-Трајко се спротивставува на љубовта меѓу Ленче и Бошко и покрај молбите на ќерката, на неговата сопруга и мајката на Бошко.

Одлуката останува: Ленче и Досе ќе се свршат.

          Бошко е очаен, доаѓа кај Ленче и ѝ предлага да избега за него. Бегалка е навистина сериозна одлука за конзервативната средина. Ленче се двоуми, но љубовта победува и таа бега за саканиот. Во тоа време било голем срам девојката да избега за момчето, па горделивиот татко пука на денот на свадбата кон сватовите. За среќа, никој не е повреден.

        По многу негодувања, прочуениот чорбаџија, за да ја спаси честа на семејството, на ден Прочка, кога во рацете ќе го земе своето внуче, ќе ѝ прости на ќерка му.

       Аџи-Трајко ја прифаќа љубовта на Ленче и Бошко.

ЛИКОВИ: 

Аџи-Трајко, богаташ и лихвар

Велика, негова жена

Ленче, нивна ќерка

Донка, нивна слугинка

Мирса, Трајкова сестра

Бошко, млад занаетчија

Евра, негова мајка

Стојко, богат трговец

Досе, негов син и други.

                                           

Васил Иљоски (Крушево, 20 декември 1902  - Скопје, 1 ноември 1995 ) — македонски драмски писател, есеист, критичар, книжевен историчар и истакнат педагошки работник. Иљоски бил член на МАНУ и на Друштвото на писателите на Македонија.

👉Истражувај за Васил Иљоски ЛИНК 

 

👉Прочитај ја целата драма ЛИНК!

👉Гледај ја драмата на следниов ЛИНК!

💬 „Бегалка“ (позната и како „Ленче Кумановче“) од Васил Иљоски е битово-социјална драма во која ликовите се поделени врз основа на нивниот социјален статус, моралните вредности и ставот кон патријархалните норми. 

Централни фигури се младата и пркосна Ленче и младиот занаетчија Бошко, кои се борат за својата љубов спротивставени на конзервативните сфаќања во Куманово од почетокот на 20. век.

Основни карактеристики на главните ликови: 

•  Ленче: Главната хероина, ќерка на богатиот Аџи-Трајко е млада, убава, богата девојка, од угледно семејство која се вљубила восиромашно момче- Бошко. Таа е
  патријахално воспитана и за неа зборот нататкото е закон. Но, сепак, во име на
  љубовта, решително ќе се спротивстави и ќе ги жртвува родителите за сопствената
  среќа и иднина. Таа е млада, бунтовна, свесна за општествените неправди и храбро се спротивставува на традицијата и принудниот брак за пари. Таа ја симболизира слободната волја и искрената љубов.
  Ленче е централниот лик преку кој Васил Иљоски го прикажува кршењето на строгите патријархални стеги.
• Храбра и одлучна: Таа одбива да биде предмет на пазарење меѓу богатите семејства.
• Емотивно зрела: Нејзината љубов кон Бошко е искрена, длабока и поважна од социјалниот статус.
• Бунтовничка: Со чинот на „бегањето“ (заминувањето кај Бошко без дозвола), таа свесно го крши традиционалниот код.
• Достоинствена: Подготвена е да ја поднесе осудата на чаршијата за да си ја зачува сопствената среќа.

Бошко: Млад, сиромашен занаетчија. Тој е вреден, чесен и горд човек, кој и покрај својата сиромаштија, не сака да се понижува пред богатите. Ја претставува новата, напредна генерација во тоа време.Бошко е гласник на новото време и чесноста.

Бошко го претставува работничкиот, занаетчиски слој кој се бори за своето место под сонцето преку сопствен труд.

• Вреден и горд: Како кујунџија, тој живее од своите раце и одбива да се понижува пред богатите.
• Праведен и морален: Неговите намери кон Ленче се чесни и тој сака да изгради семејство засновано на љубов, а не на интерес.
• Социјален антипод: Тој е директна спротивност на Досе (богатиот и разгален додворувач на Ленче).
• Храбар партнер: Иако е свесен за гневот на Аџи Трајко, тој цврсто стои зад Ленче и ја прифаќа во својот дом.

Аџи-Трајко: Таткото на Ленче. Претставник на богатата чаршија, кој гледа на луѓето низ призмата на парите и материјалниот статус. Тој е конзервативен и сака да ја омажи ќерката за богат човек само за да го зачува угледот на семејството. Аџи Трајко е чувар на патријархалниот поредок и парите.

Аџи Трајко е главниот антагонист во драмата, претставник на конзервативната кумановска чаршија.

• Материјалист: За него парите, имотот и општествениот углед се врвните вредности во животот.
• Авторитарен татко: Смета дека децата се сопственост на родителите и дека тој има апсолутно право да ја одреди судбината на Ленче.
• Горд и суров: Бегството на Ленче го доживува како личен срам пред чаршијата, поради што првично ја проколнува и се откажува од неа.
• Роб на туѓото мислење: Неговите постапки не се водени од грижа за среќата на ќерката, туку од страв „што ќе кажат луѓето“.

 

Велика: Мајката на Ленче. Традиционална жена, послушна кон својот сопруг, која слепо ги следи патријархалните правила наметнати од општеството.

Досе: Син на богат трговец, избран од родителите на Ленче за нејзин сопруг. Тој е разгален, арогантен и сигурен дека со пари може сè да се купи, но на крајот останува посрамотен.                                     

👇Направивме и постери за Васил Иљоски👇

 

Деспина Арнаудоска

Софија Калачоска

„Чорбаџи Теодос“ - Васил Иљоски

  

Драма

 

💬Карактеристики на драмата

„Чорбаџи Теодос“ е комедија на интригата што ќе ја подметне итриот Арсо за да го исмее чорбаџијата.

Инспирирана е од анегдотата за присилното кумство.

Темата во драмата е забранетата љубов на двајца млади, а идејата е да се исмее надуениот чорбаџиски свет.

Дејството се случува во Скопје, во турско време.

Драмата е составена од три чина, а драмското дејствие е развиено во четири етапи:

1. експозиција — семејната атмосфера и прикажување на доминантниот лик;

2. заплет — воведување на конфликтот меѓу Арсо и Теодос;

3. кулминација — подметнувањето на кумството;

4. расплет — ослободување од кумството и дозволата за женидба.

 👉 Истражувај за авторот Васил Иљоски! На вториот час, 22.5.2026, претстави се со своја дигитална содржина!

👉Прочитајте на следниов ЛИНК   

👉Прочитај ја целата драма „Чорбаџи Теодос“   на следниов ЛИНК        

 Погледнете ја театарската претстава „Чорбаџи Теодос“ на следниов ЛИНК

  👇Да ја составиме сложувалката!                          

 

 👇👇👇ЗАДАЧА: РЕШИ ГО КВИЗОТ! ЗАДОЛЖИТЕЛНО ПОТПИШИ СЕ!