💬Во исказните реченици зависната дел-реченица претставува еден вид дополнување на содржината што се изнесува во главната дел-реченица.
Дополнувањето, најчесто, се однесува на прирокот од главната, но може и на некој друг член од неа.
1. Ме информираа дека сум ја освоил првата награда на натпреварот. ( се однесува на прирокот од главната реченица)
2. Ја примив информацијата дека сум ја освоил првата награда на натпреварот. (се однесува на именката, која овде е директен предмет)
3. Ми се јави наставничката известувајќи ме дека сум ја освоил првата награда на натпреварот. (се однесува на глаголскиот прилог)
👉Главни сврзници во исказните реченици се: дека, оти, како, што и да.
Како сврзувачки средства во исказните реченици се јавуваат прашалната честичка дали и прашалните заменски зборови: што, кој, чиј, каде, кога, колку, зошто и сл. Тие се јавуваат со глаголи како знае, чуе, разбере, праша. Примери: Ме праша каде живеам. Не знам што да правам.
👉Исказните зависносложени реченици не се одделуваат со запирка. (ретко се јавуваат во инверзија, стилски се обележани, па може да има запирка меѓу нив)
Исказни зависносложени реченици - проф. Иванка Славковска
Исказни зависносложени реченици by Иванка Славковска
ВЕЖБА 1: Подвлечи ја исказната зависна дел-реченица
Во следните реченици подвлечи ја исказната зависна дел-реченица и заокружи го сврзникот.
-
Знам дека утре ќе го повторуваме материјалот од првото тримесечје.
Наставникот праша дали учениците ја разбрале лекцијата.
-
Го гледав како внимателно ја решава задачата.
-
Се израдував што сите дојдоа навреме.
-
Разбрав оти задачата била потешка од очекуваното.
ВЕЖБА 2: Дополнување со соодветен сврзник
(дека, дали, како, што, оти)
Пополнете на празните линии.
- Мислам _________ ќе успееш во намерата.
- Таа праша _________ ќе има домашна задача.
- Забележав _________ учениците внимателно слушаа.
- Се радувам _________ повторно ќе се видиме.
- Разбрав _________ времето ќе се влоши.
ВЕЖБА 3: Одреди го сврзникот
Заокружи го сврзникот во речениците.
-
Тој кажа дека ќе дојде подоцна.
-
Никој не знаеше дали автобусот ќе задоцни.
-
Сите видоа како заврши натпреварот.
ВЕЖБА 4: Спојување
Спој ги простите реченици во исказна зависносложена реченица користејќи соодветен сврзник.
- 1.Слушнав. / Тој ја зборува вистината.
-
Таа праша. / Ќе оди ли на екскурзија.
-
Забележав. / Децата тивко влегоа во училницата.